Minisetstwo Edukacji Narodowej - Lidia Bajkowska

Zaczarowane Pianino - 3d - Lidia Bajkowska

Stefan Olbert

Rzeczoznawca Podręczników MEN

Recenzja książki

Zaczarowane Pianino

Recenzja pozycji dydaktycznej wydawnictwa Prószyński i S-ka w Warszawie oraz wniosek o uznanie pozycji „Zaczarowane pianino” Lidii Bajkowskiej jako podręcznika w powszechnym nauczaniu muzyki w szkołach ogólnokształcących w klasach „0″ i od I do III.

 

Podręcznik Lidii Bajkowskiej „Zaczarowane pianino” zawiera systematyczny materiał edukacji muzycznej dzieci w okresie wczesnoszkolnym z dziedziny: muzyka. W zakresie czynnościowo-praktycznym jest to:

a) odtwarzanie:

  • śpiewanie ćwiczeń kształcących słuch intonacyjny, rytmiczny oraz tonalny dur – moll,
  • ćwiczenia w zakresie mowy,
  • śpiewanie ćwiczeń umożliwiających poszerzanie zdolności wyobrażeń muzycznych i pamięci,
  • podstawy gry na instrumentach klawiszowych: fortepianie, pianinie, keyboardzie,
  • ćwiczenia doskonalące technikę gry na instrumencie i rozwijające umiejętności posługiwania się środkami muzycznymi.

b) tworzenie:

  • fraz metro – rytmicznych,
  • faz melodycznych,
  • elementarnych form muzycznych: AB, ABA, formy ronda i formy wariacyjnej,
  • umuzycznianie poezji,
  • organizacji dramaturgii brzmieniowej, kompozycji, w której program literacki, malarski, estetyczny jest podstawą więzi konstrukcyjnej i estetycznej,
  • improwizacji głosem w oparciu o struktury konstrukcyjne, interwałowe i rytmiczne, w których tonalny porządek i ład stanowią podstawę empatii,
  • improwizacji instrumentalnej, wywodzącej się z tego samego podłoża materiałowego z wyraźnym przeorientoaniem na ruch i kolor,
  • improwizacji wokalno – instrumentalnej utworów muzycznych, dramaturgicznych na wyżej wymienionych zasadach kompozycyjnych.

c) percepcja:

  • środków muzycznych: rytm, melodia, tempo, metrum, kolorystyka, dynamika,
  • prostych faktur i form muzycznych,
  • wyrazu i narracji muzycznej utworu,
  • środków wyrazu innych sztuk jak plastyki, literatury, teatru.

 

 

„Książka może być wykorzystywana do prowadzenia lekcji zintegrowanych, teatralnych, języka polskiego, matematyki, plastyki, a przede wszystkim muzyki.”

 

Europejska pedagogika powszechnego nauczania muzyki

Podręcznik zawiera chronologiczny porządek procesów kształcenia zdolności muzycznych, rozwoju intelektualnego i emocjonalnego dzieci w wieku od 10 roku życia. Układ programu kształcenia zawarty w tematach – tytułach każdej lekcji pozwala śledzić przyrost umiejętności praktycznych z muzyki, wiadomości hmanistycznych w życiu i z zakresu kultury muzycznej. Zakres wiedzy praktycznej sięga dalej niż proponują to klasyczne, dotychczasowe podręczniki oraz strategia powszechnego nauczania muzyki.

Podręcznik zawiera rozbudowany program kształcenia umiejętności gry na instrumencie od prostej identyfikacji dźwiękowej na klawiaturze materiału muzycznego, poprzez konstruowanie prostych faktur muzycznych, aż do technik łączenia narracji muzycznej ze środkami konstrukcji formy i podstawami  stylów muzycznych.

Historyczność ma w podręczniku bezpośrednie zastosowanie – łączy wielką tradycję muzyki klasycznej z własną dziecka tworzącą się historią, doświadczeniem artystycznym, nabywanym w procesie edukacji. To swoiste wrataie w sztukę, w artyzm, w muzykę posiada źródło w metodycznych zasadach nauczania powszechnego muzyki, w których autorka integruje własne doświadczenie pedagogiczne z systemowymi rozwiązaniami współczesnej europejkiej pedagogiki powszechnego nauczania muzyki.

Empatia jako wartość wspólnego, emocjonalnego przeżywania i rozumienia muzyki, rozumienia każdego zdania dydaktycznego, wyzwalana jest środkami artystycznymi wielu zintegrowanych dla potrzeb dydaktyki sztuk: plastyki, teatru, poezji, muzyki i literatury.

Wspólny styl estetyczny sztuk staje się siłą wyzwalającą zachowania stwórcze i działania artystyczne. Są one kontrolowane patametrami psychologii kształcenia i pedagogiki wychowania, na jakie zezwala sztuka muzyczna. Tutaj proces stwórczy jako akt świadomy i celowy toruje drogę do wiedzy, i w takiej postaci jest zwracany dziecku. Współczesne kategorie percepcji muzycznej związane z nowym słyszeniem – światło, barwa, ruch, taniec, dźwięk, linia, kształt, itp., eksponowane w treściach każdego tematu zajęć i zadania, są elementami prekompozycji utworu muzycznego wytwarzanego w procesie lekcji. Są one niezwykle sugestywne, inspirują wyobraźnię dziecka, określają zakres wiadomości i umiejętności, sugerują postawę. Animacja treści wiedzy ułatwia jej przyswojenie, opanowanie i posługiwanie się nią.

 

Metoda edukacji muzycznej Lidii Bajkowskiej

Witold Lutoslawski - Wikipedia
Witold Lutosławski – wprowadził do muzyki pojęcie aleatoryzmu kontrolowanego.

Nowość, która może budzić wątpliwości, polega w głownej mierze na wprowadzeniu elementów i zasad współczesnej sztuki, sztuki XX wieku, do edukacji wczesnoszkolnej oraz zasad wspólczesnych partytur muzyki – muzyki collage’owej, teatru instrumentalnego, muzyki graficznej, aleatorycznej*, elektronicznej. Autorzy książki „Zaczarowane pianino” w sposób mistrzowski posługując się technikami aleatorycznymi wiążą współczesność z ładem i porządkiem klasycznych form i dydaktyki muzycznej.

Charakterystyczna wizualizacja muzyki w opracowaniu plastycznym pojęć muzycznych, fabulacja literacka narracji muzycznej, określenie zdarzeń i ich sensu działań artystycznych mają ścisły związek z intencjami sztuki XX wieku, z nowymi przestrzeniami i panoramą muzyki multimedialnej.

Baśniowy realizm, historyczność przedmiotów, pojęć, znaczeń, znaków graficznych muzyki, łączą się w opowiadaniu w bardzo logiczne przeprowadzony tok zdarzeń artystycznych, bliskich happenigowi i ideałom estetycznym nadrealizmu. W ten sposób, zgodny z ideałami sztuki, autorka osiąga:

  • odczuwanie przez dziecko procesów czasowych powstawania utworu muzycznego jako czasu teraźniejszego, 
  • rozumienie ruchu, rytmu jako podawowej ekspresji utworu, 
  • melodii jako opisu dźwiękowego emocji, 
  • skali jako nośnika etosu, 
  • diastematycznego zapisu muzyki jako obrazu przestrzeni, 
  • porządku jaki wprowadza metrum i tempo w utworze.

Dziecko od początku do końca śledzi proces przetwarzania się idei etycznych i estetycznych w struktury podstawowej fory muzycznej.

 

Zaczarowane Pianino - książka muzyczna dla dzieci

 

„Książka jasno precyzuje zadania oraz formułuje problemy merytoryczne i metodyczne dla podmiotu kształcenia.”

W koncepcji metodycznej autorki z łatwością można odnaleźć zastosowanie technik dydaktycznych z systemów edukacji muzycznej Orffa, Suzuki oraz Daleroze’a. Techniki te są w podręczniku traktowane jako ogólne zasady i prawidłowości metodycznych rozwiązań zadań dla ucznia i nauczyciela. Wprojektowane bogate i różnorodne rozwiązania twórcze dziecka i nauczyciela w proces edukacji muzycznej odbiegają od dotychczasowych kanonów praktycznych nauczania jako, że nie wprowadzają w sposób bezduszny wartości stylów historycznych, lecz ujmują je, jako kryteria i wartości uniwersalne.

Dochodzenie przez język sztuki do aktywnych procesów formujących dziecko, koloryt brzmieniowy, formę, czas i przestrzeń muzyczną, faktów i zjawisk historycznych w kulturze, dzięki którym jest ono zachowane i przekazywane, jest nowością w propozycjach metodycznych. Nowość rozwiązań i praktycyzm zastosowań zasad przekazywanych przez język różnych mediów, procedur interakcyjnych, posiada koneksje w nowych kierunkach pedagogicznych – np. pedagogiki hermeneutycznej, poznania, antropologicznej, itd. Książka jasno precyzuje zadania oraz formułuje problemy merytoryczne i metodyczne dla podmiotu kształcenia. Stawia nowe wymagania w zakresie przygotowania pedagogicznego, merytorycznego i metodycznego nauczycielowi muzyki.

Wniosek:

Pozycja wydawnicza firmy Prószyński i Spółka w Warszawie autorstwa Lidii Bajkowskiej „Zaczarowane pianino” spełnia wszystkie funkcje podręcznika.

Podręcznik odpowiada w pełni walorom edukacyjnym, wprowadzonym w „Podstawach programowych” i reformie systemowej i merytorycznej oświaty.

Kultura intelektualna książki pozwala uznać pozycję wydawniczą jako podręcznik, spełniający wszelkie warunki metodyczne w szerokim ujęciu powszechnej edukacji muzycznej dzieci w klasach „zerowych” oraz od pierwszej do trzeciej klasy nauczania wczesnoszkolnego. Może być z powodzeniem wykorzystywany praktycznie do prowadzenia lekcji zintegrowanych, teatralnych, języka polskiego, matematyki, plastyki, a przede wszystkim muzyki.

Podręcznik nie atomizuje języka sztuki muzycznej, uczy myśleć całościami – frazami rytmicznymi, melodycznymi, poetyckimi; posługiwania się tworami motywów rytmicznych, melodycznych w przedstawieniu ekspresji i uczuć własnych. Kształci rozumienie zobrazowań poetyckich, tworzenia znaków plastycznych i ich znaczeń, uczy rozumienia abstrakcji takich jak: czas, przestrzeń, oraz symboli języka muzycznego.

 

„Barwny i bogaty świat muzyki wyrażony środkami integrowanych sztuk, tworzy wspaniałą „Symfonię” barw i zdarzeń…”

 

Zaczarowane Pianino - Edukacyjna książka dla dzieci

Przedstawienia plastyczne materiału naukowego, ikonografia znaczeń i znaków muzycznych, przeniesienie retoryki muzycznej na plastyczną narrację i fabułę literacką przemawia do wyobraźni ucznia, jest zdolna obudzić jego inwencję artystyczną, ułatwić przyswojenie środków muzycznych, podstaw struktury formy muzycznej, nauczyć podstaw gry na instrumentach klawiszowych i praktycznych umiejętności posługiwania się głosem oraz ruchem i słowem. Barwny i bogaty świat muzyki wyrażony środkami integrowanych sztuk, tworzy wspaniałą „Symfonię” barw i zdarzeń, bogatą narrację dramaturgiczną przenikających się wątków. Ilustracje muzyki wzmagają kreatywne funkcje umysłu i psychiki dziecka. Uczą słyszeć własne twory dźwiękowe i kompozycje artystyczne. Personifikacja pojęć, animacja symboli muzycznych odziera je z taniego pseudonaukowego kolorytu, czyni je bliskimi i przyjaznymi dziecku.

Autorka w nader jasny metodycznie sposób uaktywnia proces lekcji i całą edukację muzyczną dziecka w okresie wczesnoszkolnym, uczy dziecko bycia z muzyką, wyzwala postawę rozumiejącą wobec sztuki. Wiedzę przenosi w obszar twórczego poszukiwania i aktywnego przetwarzania. Estetykę przenosi w obszar etyki i poetyki muzycznej. Z nich wypływa kontrolowana aktywność twórcza dziecka i współdziałającego z nim nauczyciela. Tym samym metodyka Lidii Bajkowskiej jest tak jak u Kodaly’a sposobem tworzenia dobrej i przyjaznej dziecku muzyki.

Wnoszę o uznanie książki autorstwa Lidii Bajkowsiej „Zaczarowane pianino” za podręcznik do powszechnego nauczania muzyki w klasach „0″ oraz I – III.

Tego typu podręcznik będzie demiurgiem w polskiej powszechnej edukacji muzycznej.

 

„Autorka uaktywnia proces lekcji i całą edukację muzyczną dziecka…”

Minisetstwo Edukacji Narodowej - Lidia BajkowskaStefan Olbert

Rzeczoznawca podręczników MEN
WSP w Rzeszowie


Niniejsza recenzja Stefana Olberta stanowi doskonałą analizę, w jaki sposób książka „Zaczarowane Pianino” wpływa na proces edukacji muzycznej dzieci, oraz w jaki sposób może ona poprawić obecnie funkcjonujący proces edukacji muzycznej w szkołach i przedszkolach.

 
© 2010 - 2017 Lidia Bajkowska - Wszystie prawa zastrzeżone / All Rights Reserved