Zaczarowane Pianino - 3d - Lidia Bajkowska

dr Elżbieta Zwolińska

Instytut Muzykologii, Uniwersytet Warszawski

Doradca Merytoryczny MEN

Recenzja książki

Zaczarowane Pianino

Recenzja publikacji Lidii Bajkowskiej „Zaczarowane pianino” wyd. przez firmę Prószyński i S-ka (W-Wa 1997), przewidzianej jako podręcznik do nauczania muzyki w szkole ogólnokształcącej w klasie II.

Przedstawiona do zaopiniowania pozycja jest drugą publikacją Lidii Bajkowskiej z zakresu podręczników do wychowania muzycznego na etapie edukacji wczesnoszkolnej. Pierwsza książka – „Bajka o Piosence i nutkach” (PWN, III wyd. 1996) – zyskała akceptację Ministerstwa Edukacji Narodowej jako podręcznik do klas I, II, III, jednak w praktyce pedagogicznej wykorzystywana jest głównie w klasie I szkoły ogólnokształcącej i w „zerówkach” muzycznych. W tej sytuacji Autorka przygotowała kolejną pozycję: przeznaczone dla kasy II „Zaczarowane Pianino”. Jest tu kontynuacja autorskiej metody dydaktycznej p. Bajkowskiej, odbiegającej nieco od zalecanego dotychczas programu (co wobec nadchodzących zmian w oświacie nie ma już wcale znaczenia).

Zaczarowane Pianino - Lidia Bajkowska

Metoda Bajkowskiej

Istotą metody jest:

  • 1. rozpoczynanie nauki w klasie I od nazw literowych dźwięków (wprowadzenie nazw solmizacyjnych przewidziane jest dopiero w klasie II);
  • 2. równoczesne wprowadzenie (już w klasie I) wszystkich stopni gamy C-dur;*
  • 3. przesunięcie do klasy III nauki gry na flecie prostym (przewidzianej w dotychczasowym programie już w klasie I), praktyka pedagogiczna pokazała bowiem bezcelowość zbyt wczesnych prób: mali uczniowie mają kłopoty nie tylko z prawidłową intonacją, ale w ogóle z wydobyciem dźwięku**. P. Bajkowska proponuje rozpoczynanie nauki od instrumentów klawiszowych, przez co dzieci mają do czynienia z dźwiękiem gotowym, nie wymagającym poszukiwania brzmienia.

Metoda Lidii Bajkowskiej została opracowana na podstawie wieloletnich obserwacji i dużego doświadczenia praktycznego, jest logiczna i w pełni przekonująca, jest też z powodzeniem realizowana w wielu środowiskach szkolnych.Recenzowany podręcznik składa się z dwóch części. Pierwsza z nich, operująca narracją ciągłą, jest literackim wprowadzeniem w obszar dźwięków i rytmów, w granicach którego uczeń będzie się poruszał. W znakomity sposób zostały tu połączone nowe treści nauczania (nazwy solmizacyjne dźwięków, powtarzalność układu dźwięków skali w rejestrach, metrum) z powtórzeniem materiału znanego już uczniom z poprzedniego podręcznika („Bajki o Piosence i nutkach”). Uważam to za duży walor książki, bowiem w dzisiejszej praktyce pedagogicznej (także w przypadku innych przedmiotów) często zapomina się – niestety – o sprawdzonej starożytnej zasadzie, że „repetitio est mater studiorum”.

Część druga publikacji ma bardziej tradycyjny „podręcznikowy” charakter, zawiera różne ćwiczenia i wskazówki, od pisowni znaków nutowych poczynając, aż po zdania z zakresu improwizacji melodii i rytmu. Podręcznik zachowuje pełną zgodność z programem w jego podstawowych punktach: percepcji muzyk (elementy, środki wyrazowe), odtwarzanie muzyki (śpiew, gra na instrumentach klawiszowych i perkusyjnych) i muzycznej aktywności twórczej (improwizacja, tworzenie prostych melodii i układów rytmicznych). W całości prowadzi to do rozwijania zainteresowań muzyką i wrażliwości muzycznej dziecka, kształtowania postawy twórczej oraz opanowania umiejętności muzycznych w zakresie podstawowym. Jak widać – są to główne cele edukacji wczesnoszkolnej w zakresie wychowania muzycznego, stanowiące podstawę wszystkich koncepcji programowych.

Zawiera główne cele edukacji wczesnoszkolnej w zakresie wychowania muzycznego, stanowiące podstawę wszystkich koncepcji programowych.

Ładny styl tekstu, „przyjaznego” dziecku w sferze językowej i symbolicznej, inspirujący jego wyobraźnię…

Zaczarowane Pianino - książka muzyczna dla dzieci

Pod względem metodycznym pozycja nie budzi żadnych zastrzeżeń. Autorka w sympatyczny sposób nawiązuje wręcz „osobisty” kontakt z uczniem. Przyczyniają się do tego nie tylko bezpośrednie zwroty („Kochani Mali Czytelnicy), ale i ładny styl tekstu, „przyjaznego” dziecku w sferze językowej i symbolicznej, inspirującego jego wyobraźnię. Wyraziste i dobrze eksponowane są przykłady nutowe. W rękach dobrego nauczyciela, który metodę p. Bajkowskiej nie tylko zaakceptuje, ale dopełni ją twórczo własnymi pomysłami, „Zaczarowane Pianino” będzie z pewnością podręcznikiem skutecznym i lubianym przez uczniów.

Również w kwestiach merytorycznych nie mam w zasadzie uwag, sugerowałabym jedynie, by w dalszych edycjach uzupełnić tekst o krótki komentarz do nazw solmizacyjnych (niejeden uczeń zapyta: „Dlaczego po naciśnięciu klawisza >d< pianino śpiewa >re< ?”, a może nie każdy nauczyciel wyjaśni to tak fachowo, jak Autorka?).

W konkluzji stwierdzam, że recenzowana książka spełnia warunki podręcznika i może być dopuszczona do użytku szkolnego. Stawiam wniosek o wpisanie jej do rejestru Ministerstwa Edukacji Narodowej jako podręcznika do nauczania muzyki w klasie II szkoły podstawowej.

dr Elżbieta Zwolińska

Instytut Muzykologii, Uniwersytet Warszawski
W momencie pisania ww. recenzji autorka pełniła funkcję
Rzeczoznawcy Merytorycznego MEN

* Podobne rozwiązanie przyjęto też w podręczniku „W krainie muzyki (kl. I) J. Kwartnik i E. Szymańskiej, Łódź 1997.
** Nawet w szkołach muzycznych nie uczy się siedmiolatków gry na flecie prostym!

Dr Elżbieta Zwolińska studiowała muzykologię na Uniwersytecie Warszawskim (1962 – 1967), tu również uzyskała stopień doktora nauk humanistycznych w zakresie muzykologii (1977). Jest pracownikiem Instytutu Muzykologii od 1967 roku; w latach 1999 – 2002 była wicedyrektorem Instytutu, od 2004 pełni obowiązki kierownika Zakładu Historii Muzyki Polskiej. Odbyła staże zagraniczne na uniwersytecie w Wiedniu (1972) i Utrechcie (1977/78). W latach 1985-87 jako stypendystka Alexander von Humboldt-Stiftung pracowała na Uniwersytecie Jana Gutenberga w Moguncji. Jest członkiem Sekcji Muzykologów Związku Kompozytorów Polskich, International Musicological Society i Gesellschaft für Musikforschung. W latach 1996-2008 pełniła funkcję rzeczoznawcy merytorycznego MEN i współpracuje z Centralną Komisją Egzaminacyjną.

 
© 2010 - 2017 Lidia Bajkowska - Wszystie prawa zastrzeżone / All Rights Reserved