Przykładowa lekcja muzyki

Scenariusz lekcji muzyki, opublikowany w książce:
„Wskazówki metodyczne do Bajki o Piosence i nutkach”

Zakres wiedzy ze stron 4-5 w „Bajce o Piosence…”

Wskazówki Metodyczne do Bajki o Pisence i nutkach - książka metodyczna dla nauczycieli muzyki (Lidia Bajkowska)

LEKCJA 1. MUZYCZNA DZIEWCZYNKA

WPROWADZENIE DO PODSTAWOWYCH POJĘĆ MUZYCZNYCH

POMOCE: pianino lub syntetyzator (organy elektroniczne); sprzęt do odtwarzania muzyki; krótki utwór fortepianowy o pięknej linii melodycznej (nauczyciel, który ma przygotowanie pianistyczne powinien sam wykonać taki utwór z repertuaru dziecięco-młodzieżowego np.: Roberta Schumanna, Edwarda Griega, Piotra Czajkowskiego, Sergiusza Prokofiewa czy Feliksa Rybickiego, lub można wykorzystać nagranie); nagrane dowolne fragmenty muzyki tanecznej lub innej (aby urozmaicić lekcję najlepiej, żeby były to nagrania w wykonaniu orkiestry); dwie pluszowe maskotki: kotka i pieska, które dzieci mogą przynieść z domu; blok, kredki.

Czytamy dzieciom tekst ze strony 4 i 5 bardzo wyraźnie, z ekspresją, tak, aby zrozumiały i zapamiętały treść oraz pokazujemy im ilustracje. Prosimy, aby kolejno opowiadały co widzą na obu obrazkach (do odpowiedzi nie należy zmuszać, najwyżej zachęcać). Chwalimy dzieci za spostrzegawczość i wyszukanie aż tylu szczegółów. To pobudzi je do jeszcze aktywniejszego udziału w dalszej części lekcji.

Kolejnym etapem będzie zainspirowanie uczniów do przygotowania krótkiego przedstawienia (jeżeli zajęcia odbywają się w klasie; to zsuwamy ławki robiąc miejsce dla „sceny”, w rogu której stawiamy krzesło). Główną rolę „kreować” będzie dziecko wcielone w postać Piosenki, bohaterki książeczki. Przy okazji możemy powiedzieć, że muzyczna dziewczynka tak pięknie śpiewała piosenki, aż w końcu nazwano ją Piosenką. Należy dzieciom pozostawić możliwość samodzielnego wyboru koleżanki do tej roli. Wybrana dziewczynka dostaje swoje rekwizyty — kotkę Zwrotkę i pieska Refrena (imiona zwierząt często powtarzamy w celu przyswojenia i zapamiętania terminów) i razem z nimi siada na krzesełku.

Może się zdarzyć (na szczęście bardzo rzadko), iż żadne z dzieci nie chce być Piosenką; w takim momencie trzeba odpowiednio postąpić. Kiedy podczas prowadzonych przeze mnie zajęć doszło do takiej sytuacji, skręciłam z papierowych serwetek laleczkę, która „śpiewała” moim głosem i„tańczyła” jak pacynka, następnie postawiłam ją na podłodze na środku „sceny” i poprosiłam dzieci, aby kucnęły dookoła i zaczęły na nią silnie dmuchać. Bibułkowa Piosenka zaczęła się lekko unosić, poruszać i przewracać a ubawione i ośmielone już dzieci też przewracały się ze śmiechu. Po takiej zabawie do roli Piosenki zgłaszali się już wszyscy, nawet chłopcy.

 

Bajka o Piosence - okładka wewnętrzna

„Bajka o Piosence i nutkach” – podręcznik do nauki muzyki, który od ponad 20 lat dokonuje największej „rewolucji” w polskiej edukacji muzycznej w szkołach, przedszkolach, i co najciekawsze – również w szkołach muzycznych!

Wskazówki Metodyczne - literatura dla nauczycieli muzyki

Piosenka na kanapie - Bajka o Piosence i nutkach

Dziewczynka o imieniu „Piosenka” – głowny bohater książki „Bajki o Piosence i nutkach”

Wybrana Piosenka powinna coś zaśpiewać (dowolną piosenkę, choćby Wlazł kotek), a potem zatańczyć jak potrafi. Kiedy dziecko ma kłopoty z utrzymaniem się w tonacji, można mu pomóc akompaniując, podśpiewując, a nawet; zaśpiewać razem z nim, żeby je zachęcić, ośmielić.

Nie wolno odsuwać uczniów nieśmiałych, cicho śpiewających (mówiąc np. „ty się do tej roli nic nadajesz”), a wybierać odważniejsze, gdyż wyrabiamy u tych pierwszych jeszcze większy kompleks niższości, a mogą to być wrażliwe i bardzo muzykalne dzieci – bez względu na to jak wypadnie występ wokalny, trzeba dziecko pochwalić ciepłym słowem oraz zapewnić, że następnym razem zaśpiewa jeszcze lepiej. Musimy popracować nad takim dzieckiem, żeby choć trochę dotrzymać danego słowa.

Nie wolno odsuwać uczniów nieśmiałych, cicho śpiewających (mówiąc np. „ty się do tej roli nic nadajesz”), a wybierać odważniejsze, gdyż wyrabiamy u tych pierwszych jeszcze większy kompleks niższości, a mogą to być wrażliwe i bardzo muzykalne dzieci – bez względu na to jak wypadnie występ wokalny, trzeba dziecko pochwalić ciepłym słowem oraz zapewnić, że następnym razem zaśpiewa jeszcze lepiej. Musimy popracować nad takim dzieckiem, żeby choć trochę dotrzymać danego słowa.

Następnym popisem Piosenki będzie taniec: w ćwiczeniach ruchowych dzieci zawsze osiągają lepsze wyniki niż w śpiewie. Jeżeli przygotujemy nagrania ludowych tańców, możemy przy okazji przypomnieć krok krakowiaka, kujawiaka itp. Dzieci mogą również wspaniale wykonać improwizację ruchową do nagrania muzyki poważnej (choćby Fryderyka Chopina). Uczniowie, którzy w czasie występów wokalnych koleżanki byli jedynie obserwatorami, mogą zacząć trochę się nudzić, ale podczas jej tanecznego popisu nabiorą chęci włączenia się do ćwiczeń ruchowych przy muzyce. Dzieci potrzebują bardzo dużo ruchu i w czasie prowadzonych zajęć należy o tym pamiętać, np. jeśli dłużej piszą lub rysują, robimy przerwę na ćwiczenia ruchowe. Tak więc dopisujemy do naszego scenariusza ciąg dalszy i prosimy wszystkie dzieci na „scenę” — tym razem jako gości Piosenki, która zaprasza je do wspólnej zabawy i tańców. A kiedy zmęczą się tańcami, zaproponujemy im odpoczynek z „marzeniami”, podczas którego słuchać będą nagranego lub bezpośrednio wykonanego przez nauczyciela utworu fortepianowego. Zawsze lepiej jeżeli nauczyciel sam coś zagra, gdyż dzieci mają bezpośredni kontakt z żywą muzyką, wykonawcą i instrumentem. Zaproponujemy dzieciom, aby wyobraziły sobie podczas słuchania muzyki, że ten piękny utwór grany na fortepianie wykonują same. Obserwując ich reakcję zauważyłam, że wówczas są niezwykle skupione, przymykają oczy i przebierają palcami.

Tanies Piosenki - literatura muzyczna dla nauczycieli

Taniec Piosenki – ilustracja z pierwszego wydania książki „Bajka o Piosence i nutkach”

 

 

Blok i kredki - kolorowanka muzyczna

 

 

Przykładowa lekcja muzyki – Wskazówki metodyczne do ‚Bajki o Piosence i nutkach’ dla nauczycieli i pedagogów – Metoda Lidii Bajkowskiej. Więcej lekcji muzyki dostępnych jest w ww. książce.

Po takim przeżyciu nadarza się okazja uświadomić dzieciom, że muzyka to nie tylko słuchany przed chwilą utwór. Muzyka jest wszędzie: w szumie drzew, deszczu, wyciu wiatru, w śpiewie ptaków, w śmiechu dzieci, w tykaniu zegarków, a nawet słychać ją w jadącym samochodzie. Czasem nie potrafimy jej usłyszeć, bo do wielu dźwięków jesteśmy przyzwyczajeni. Prosimy, aby dzieci przez ułamek sekundy posłuchały ciszy i po chwili odpowiedziały jakie dźwięki w tej „niby ciszy” usłyszały (za oknem, na korytarzu).

Prosimy, aby dzieci wyjęły bloki i kredki i narysowały to, co przed chwilą udało im się usłyszeć. Każdy rysunek może wyobrażać inne dźwięki lub konkretną muzykę (np. jeżeli narysujemy drzewo to czy możemy sobie wyobrazić, że ono szumi, a wśród gałęzi śpiewają ptaki? Czy w sobie słyszymy muzykę tego narysowanego przez nas drzewa?). Ze wszystkich prac dzieci (niepedagogicznie jest wybierać tylko najlepsze prace a odrzucać gorsze, bo można bardzo pomylić się w ocenie uzdolnień dziecka) możemy zrobić w wolnej chwili małą „galerię obrazów”.

Moi uczniowie rysowali niebywałe rzeczy, np. skrzypiące drzwi, latającą muchę, stukające buty, grające komputery, kosmos — wszystko co wydaje dźwięki, gra, śpiewa. Prace były potem omawiane na otwarciu „galerii”, na której była i muzyka poważna z taśmy i„bankiecik” z sokiem i cukierkami. Dzieci bardzo serio potraktowały taką nową formę lekcji (przyszły elegancko ubrane) i same zaproponowały stworzenie stałej klasowej galerii.

Muzyka zintegrowana z plastyką, słowem, gestem, ruchem, tańcem itd. jest łatwiejsza do przyswojenia. Dzieci niepostrzeżenie przyswoją sobie, a jeśli znają to powtórzą terminy takie jak: piosenka, zwrotka, refren, śpiewać, tańczyć, grać, fortepian, muzyka, dźwięk, melodia, cisza itd.

Wskazówki Metodyczne do 'Bajki…'
Opis książki metodycznej dla nauczycieli i pedagogów
Metoda Lidii Bajkowskiej
Najefektywniejsza metoda edukacji muzycznej
 
© 2010 - 2017 Lidia Bajkowska - Wszystie prawa zastrzeżone / All Rights Reserved