logo_Bajkowska

blog

Muzyka, która zmieniła bieg historii
Home / wspomnienia  /  Muzyka, która zmieniła bieg historii
Muzyka, która zmieniła bieg historii

Czasy po drugiej wojnie światowej były niełatwe, tak więc powrót do przedwojennych Konkursów Chopinowskich, najstarszych i najbardziej prestiżowych konkursów pianistycznych na świecie, u wielu Polaków w kraju i zagranicą budził radość i nadzieję. Wielu machało ręką na to, że twórczości i życiu Fryderyka Chopina przypisywano nową ideologię i mówiono absurdy, choćby takie, że Chopin miał pochodzenie robotniczo – chłopskie.


Być może robiono to celowo, o czym był przekonany Stefan Kisielewski, bo czy twórczość obco klasowego kompozytora w czasach komuny można byłoby aż tak bardzo promować? Faktem jest, że nie szczędzono wówczas środków na kulturę, pod warunkiem, że była ona zgodna z ideałami socjalistycznego państwa.


Koncerty chopinowskie wraz z odpowiednimi prelekcjami organizowano nawet dla środowisk robotniczo – chłopskich na terenie całej Polski, w świetlicach przyfabrycznych czy domach kultury.


Chyba ówczesne władze nie zdawały sobie sprawy z tego, że pokazując kulturę i sztukę minionych epok, budziły w wielu ludziach tożsamość narodową i patriotyzm. Bo Chopina czy Mickiewicza nie dało się okroić, ocenzurować i zafałszować, tak jak choćby historię Polski, którą po wojnie napisano na nowo. Na takie koncerty muzyki poważnej zaganiano nawet całe załogi ale niestety zmęczony lud pracujący, uciekał z takich koncertów jak się dało, nawet przez otwarte okna, jeśli sala znajdowała się na parterze. O robotnikach uciekających z koncertów przez okna, opowiadali pianiści, którzy jeździli z recitalami chopinowskimi po całej Polsce.


Dla dużej części społeczeństwa najważniejsze było jednak to, że zakazany w czasie okupacji hitlerowskiej Chopin powrócił na salony.


Nie wolno też zapominać, że wielu artystów, choćby Witold Lutosławski, działało w czasie okupacji w polskim podziemiu muzycznym. Z narażeniem życia grano utwory wielkiego Romantyka spotykając się w zaufanych domach, w których organizowano też tajne komplety nauczania historii i języka polskiego.


Po latach okupacji niemieckiej, gdzie obowiązywał w Polsce zakaz wykonywania muzyki Chopina pod rygorem kary śmierci, nastąpiła eskalacja miłości do jego dzieł.


Dlatego pierwszy powojenny Międzynarodowy Konkurs Pianistyczny im. Fryderyka Chopina w 1949 r. miał wymiar szczególny, tym bardziej, że przypadała jeszcze 100 letnia rocznica śmierci kompozytora.


Kolejny powojenny Konkurs Chopinowski odbywał się już w świeżo odbudowanym gmachu Filharmonii Warszawskiej. Nowy budynek w stylu surowego socrealizmu całkowicie zatracił swój przepiękny, pierwotny charakter. Przedwojenny gmach Filharmonii Warszawskiej był neorenesansowo-neobarokowy, przebogaty i wzorowany na europejskich operach XIX wieku a przede wszystkim na Operze Paryskiej. Ale dla Warszawiaków był to i tak sukces, bo wcześniejszy, IV Konkurs Chopinowski odbywał się w budynku „Romy” na ul. Nowogrodzkiej, gdyż tylko tam ocalała jedyna w Warszawie sala koncertowa.


Filharmonia Warszawska została doszczętnie spalona w 1939, a w 1944 w czasie Powstania Warszawskiego  zbombardowana.


Zresztą cała, przepiękna architektonicznie stolica, zwana Paryżem Północy, legła w gruzach, a powojenne pokolenie, żyło w dwóch światach: wspaniałych wspomnień z dwudziestolecia międzywojennego i ponurej rzeczywistości.


Konkursy Chopinowskie przybliżały wielu ludziom czasy przedwojennej, wytwornej Warszawy, owych salonów romantycznych, gdzie w domach grano utwory Fryderyka Chopina, śpiewano pieśni Stanisława Moniuszki, recytowano dzieła Juliusza Słowackiego czy Adama Mickiewicza.


Na V Konkurs Chopinowski, który odbył się w 1955 roku, przyjechała sama królowa belgijska Elżbieta Gabriela Bawarska, co w ówczesnych czasach było ewenementem. W trakcie tego konkursu, Filharmonia Warszawska została uhonorowana mianem Filharmonii Narodowej i do dziś stoi na straży dziedzictwa światowej kultury muzycznej, również poprzez Międzynarodowe Konkursy Chopinowskie, które odbywają się co 5 lat. Warto też przypomnieć, że polskimi zwycięzcami tych konkursów byli: Halina Czerny Stefańska (1949, ex aequo), Adam Harasiewicz (1955), Krystian Zimerman (1975) i Rafał Blechacz (2005).


Fryderyk Chopin, w czasach terroru stalinowskiego, percepcją swoich dzieł, które zachwycają i zdumiewają, budził świadomość narodową Polaków. Jego muzyka pokazywała najdoskonalszy wyraz dążenia Polski do niepodległości i niewątpliwie miała dobroczynny wpływ na zmiany w historii naszego narodu.


W obecnym stuleciu, pełnym eksperymentów w zakresie techniki dźwiękowej i niezrozumiałych form, w epoce burzycieli tradycji, utwory Fryderyka Chopina – wieszcza narodowego, oprą się wszystkim próbom, jako arcydzieła wszech czasów.