Kontakt
Zerówki muzyczne i początki Metody L. Bajkowskiej
Rok akademicki 1980–1981 kończył studia doktoranckie Lidii Bajkowskiej na Wydziale Kompozycji, Dyrygentury i Teorii Muzyki ówczesnej Akademii Muzycznej im. Fryderyka Chopina w Warszawie. W czasach PRL-u nikt nie pozwoliłby jej na prowadzenie badań nad własną metodą edukacyjną, którą rozwijała jeszcze od czasów liceum muzycznego i udzielania korepetycji z gry na fortepianie. Autorce przyszedł wówczas pomysł na stworzenie nowego elementu szkolnictwa artystycznego – zerówek muzycznych, które byłyby oparte na jej metodzie, a poprzez pedagogikę zabawy mogłyby przygotowywać dzieci do nauki w szkołach muzycznych. W jej koncepcji egzaminy do tych szkół powinny zostać zastąpione roczną obserwacją dziecka w zerówce muzycznej. To pozwoliłoby na wyłanianie największych talentów – dzieci o najwyższych predyspozycjach muzycznych, które warto byłoby kształcić w kierunku zawodowym.
Władze uczelni wyraziły zgodę na powyższą tematykę badań empirycznych i przyszłego przewodu doktorskiego. W 1980 r. L. Bajkowska założyła pierwszą w Polsce zerówkę muzyczną – w gmachu swojej Alma Mater przy ul. Okólnik 2 w Warszawie. Jej filarem organizacyjnym i metodycznym była autorska metoda nauczania doktorantki.
„Wynalazek” autorki okazał się dużym sukcesem. Reportaż o pierwszej zerówce muzycznej wyemitowała Telewizja Polska w programie „Camerata” w 1981 r, co było kluczowym czynnikiem popularyzacji tego rozwiązania w całym kraju.„Obecnie przy każdej niemal szkole muzycznej w Polsce działają co najmniej zerówki muzyczne.” 1 Często jednak ich nazwy czy forma organizacyjna są odmienne od koncepcji L. Bajkowskiej. Podsumowując, polskie szkolnictwo artystyczne ma już ponad 40 lat tradycji zerówek muzycznych.
Wkrótce po zakończeniu projektu badawczego i ukończeniu przez Lidię Bajkowską studiów doktoranckich wprowadzono w Polsce stan wojenny (1981 r.). Po jego zakończeniu autorka wiele kolejnych lat prowadziła liczne zerówki muzyczne w różnych miejscach – już poza gmachem swojej uczelni. Dekadę później, w 1992 r., jej wysiłki w krzewieniu idei zerówek muzycznych, wraz z opublikowaną wówczas „Bajką o Piosence i Nutkach” (która dziś stanowi kluczowy element Metody Lidii Bajkowskiej), zostały uhonorowane Nagrodą Ministra Kultury i Sztuki 2.
Zerówki muzyczne nigdy nie zostały wprowadzone jako oficjalny element polskiego szkolnictwa artystycznego (tak jak zerówki przy szkołach podstawowych w ramach systemu oświaty). Stąd po czterech dekadach trudno stwierdzić, ile z zerówek muzycznych stosuje (stosowało w trakcie swojego istnienia) formy pracy podobne do założeń L. Bajkowskiej, a ile z nich prowadzi (prowadziło)zajęcia o charakterze tzw. umuzykalniania. Część z nich nie tylko realizuje (realizowało) założenia autorki, ale wprost wykorzystuje (wykorzystywało) „Bajkę o Piosence i Nutkach” czyli w rzeczywistości Metodę Lidii Bajkowskiej.
Konsekwencją czterech dekad funkcjonowania zerówek muzycznych w formie pozasystemowej (czyli z nieokreślonym prawnie statusem) jest fakt, że wciąż do szkół muzycznych przyjmuje się część dzieci bez rocznej obserwacji – tzn. nie poprzez wyłanianie najbardziej utalentowanych (najbardziej rokujących) kandydatów. Co więcej, obecnie Państwowe Szkoły Muzyczne (PSM) I stopnia w małych miejscowościach odnotowują zbyt małą ilość chętnych, dlatego wielu z nich grozi zamknięcie. Ponadto od lat ilość dzieci uczęszczających do PSM II stopnia jest znacząco mniejsza od liczby uczniów PSM I stopnia. Gdyby zerówki muzyczne stały się oficjalnym elementem szkolnictwa artystycznego (zgodnie z ich założeniami opracowanymi przez L. Bajkowską), to z pewnością zwiększyłyby się liczby kandydatów do szkół muzycznych w małych miejscowościach oraz uczniów kontynuujących naukę w PSM II stopnia.
1Twarowska M., Wczesna edukacja muzyczna w realiach systemowych polskiego szkolnictwa muzycznego, „Białostockie Studia Pedagogiczno-Muzyczne nr 1”, Między dziełem a interpretacją, Wydawnictwo Uniwersytetu Muzycznego Fryderyka Chopina, Warszawa 2010, s.135.
2Kopia nagrody Ministra oraz dalsza część historii zerówek muzycznych znajdują się w książce „Metoda Lidii Bajkowskiej w opiniach pedagogów muzyki".